Choroby zakaźne są klasyfikowane przez dermatologów jako jedna z najniebezpieczniejszych grup chorób dla populacji. Obraz kliniczny, przebieg, występowanie i rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych charakteryzują się pewnymi objawami, które wyraźnie odróżniają je od innych patologii.
Infekcja grzybicza stóp
Każda infekcja ma swój specyficzny patogen, który może mieć charakter odzwierzęcy, antroponotyczny lub zoonotyczny, tj. może pasożytować tylko na zwierzętach lub ludziach lub jednocześnie pasożytować na zwierzętach i ludziach.
Zakażenia są chorobami zakaźnymi i mogą zostać przeniesione z organizmu zakażonego na organizm zdrowy. Masowe rozprzestrzenianie się choroby zakaźnej prowadzi do epidemii.
Po chorobie organizm rozwija odporność na patogen wywołujący tę chorobę, co zapobiega ponownemu zakażeniu.
Eksperci klasyfikują choroby zakaźne jako patologie charakteryzujące się pewnym cyklicznym przebiegiem z wyraźną sekwencją okresów chorobowych: okres inkubacji lub okres ukrytych objawów, okres prodromalny charakteryzujący się lekko wyraźnymi objawami głównymi, szczyt choroby z wyraźnie manifestującymi się objawami głównymi i wtórnymi, wygaśnięciem objawów klinicznych i całkowitym wyzdrowieniem.
Pomimo faktu, że istnieje wiele czynników sprawczych chorób zakaźnych, a choroby, które powodują, różnią się objawami zewnętrznymi, czynnikami predysponującymi i metodami eliminacji, choroby zakaźne mają podobną liczbę objawów klinicznych: gwałtowny wzrost temperatury ciała aż do gorączki i przyspieszenie podstawowych reakcji metabolicznych organizmu.
Infekcje grzybicze rozprzestrzeniają się dość łatwo i szybko, co wynika z warunkowej patogeniczności mikroorganizmów grzybowych. Oznacza to, że grzyby są stale obecne w środowisku i w organizmie człowieka, a swoją obecność wykazują dopiero wtedy, gdy nasze normalne warunki życia zmienią się na odpowiednie do namnażania i rozmnażania się grzybów.
Sygnałem patologicznego rozmnażania grzyba, który prowadzi do rozwoju chorób zakaźnych, jest wzrost stężenia wilgoci i ciepła w środowisku. Dlatego też we wspólnych prysznicach i łazienkach, basenach, saunach, łaźniach i przebieralniach istnieje zwiększone ryzyko infekcji grzybiczej.
Mikroorganizmy grzybowe żywią się keratyną, specyficznym białkiem występującym w naszej tkance nabłonkowej. Dlatego, aby łatwiej wydobyć keratynę, osadzają się one głównie w tych miejscach skóry, gdzie naskórek jest najdelikatniejszy i najcieńszy, np. w fałdach między palcami rąk i nóg.
Najczęstszym rodzajem grzyba jest stopa sportowca, ponieważ stopy mogą przez długi czas pozostawać w zamkniętych, niewygodnych butach. Długotrwałe chodzenie w zamkniętych butach powoduje wzmożone pocenie się stóp, co stwarza idealne środowisko do rozwoju infekcji grzybiczej.
Wystąpienie choroby grzybiczej zwykle wskazuje na obecność czynników sprzyjających infekcji w organizmie. Obniżona odporność, którą można zaobserwować w chorobach przewlekłych, cukrzycy, niewydolności nerek i wątroby, zaburzeniach krążenia, zaburzeniach żołądkowo-jelitowych oraz stałym podłożu psycho-emocjonalnym, przyczynia się do ogólnego osłabienia funkcji ochronnych organizmu, czyniąc go podatnym na agresywne działanie czynników środowiskowych i patogennych mikroorganizmów.
W większości przypadków stopa sportowca zaczyna rozwijać się w zmarszczkach między palcami, stamtąd rozprzestrzenia się na boki stóp, a następnie obejmuje pleśń i kostki. Jeśli infekcja nie zostanie skutecznie wyeliminowana lub nie zostanie zapewnione odpowiednie leczenie, toksyny grzybowe mogą przedostać się do krwi i krążyć w krwiobiegu. Może to prowadzić do zakłócenia procesów fizjologicznych w narządach wewnętrznych, a także zakłócenia ich integralności i struktury, co negatywnie wpływa na utrzymanie stałości środowiska wewnętrznego organizmu i jego ogólnej aktywności życiowej.
Zewnętrznie infekcja grzybicza objawia się pogrubieniem zakażonego obszaru skóry, mikropęknięciami i mikrourazami, ciągłym złuszczaniem naskórka, patologiczną suchością powierzchownych warstw skóry, silnym swędzeniem i pieczeniem oraz wzmożonym bólem. Na powierzchni tkanki nabłonkowej mogą pojawić się oznaki procesów zapalnych. W cięższych stadiach na naskórku tworzą się wypełnione płynem pęcherze, przez co skóra pod spodem staje się bardziej miękka i podatna na odkształcenia.
Oprócz ogólnych objawów pasożytnictwa przez mikroorganizmy grzybowe, błoniasta stopa atlety charakteryzuje się również specyficzną lokalizacją, ponieważ najczęściej występuje w fałdach między czwartym a piątym palcem. Charakteryzuje się charakterystycznym pojawieniem się łusek w obszarze źródła infekcji i przyczynia się do regularnego pojawiania się pęknięć w tkance skórnej. Z powodu uszkodzenia integralności tkanki nabłonkowej na tle choroby grzybiczej w organizmie może rozwinąć się również infekcja bakteryjna, której patogeny przedostają się do środowiska zewnętrznego przez rany i mikropęknięcia.
Grzyby mokasynowe, podobnie jak buty, mogą pokryć całą stopę, zwiększając obszar pasożytnictwa od palców u nóg po kostkę i piętę. W przypadku zakażenia grzybicą mokasynową osoba odczuwa ciągły ból w obszarze najaktywniejszego podziału komórek grzybiczych, wzmożony świąd, pogrubienie powierzchniowych warstw tkanki nabłonkowej podeszwy, a sama skóra staje się nadwrażliwa na działanie zbyt wysokich i niskich temperatur oraz jest podatna na częste mikrourazy.
Jeśli na płytce paznokcia pojawi się grzyb, paznokieć zaczyna gęstnieć, wystaje poza fałd paznokciowy lub wręcz przeciwnie, wciska się do wewnątrz, powodując silny nacisk na znajdującą się pod nim skórę. Jeśli infekcja grzybicza nie zostanie natychmiast leczona, paznokieć zacznie się kruszyć i ostatecznie może oddzielić się od łożyska paznokcia.
Największy dyskomfort fizyczny u ludzi powoduje pęcherzykowa stopa sportowca, ponieważ zwykle charakteryzuje się pojawieniem się podskórnych pęcherzy wypełnionych przezroczystym płynem na dnie stopy. Często mogą pękać, powodując dyskomfort i ból, któremu towarzyszy silny świąd i pieczenie, maceracja skóry i uszkodzenie skóry stóp od wewnątrz. Zakażenie grzybem może prowadzić do infekcji bakteryjnej, która rozwija się w odpowiedzi na zmniejszoną siłę obrony immunologicznej organizmu.
W zależności od stopnia zaawansowania infekcji grzybiczej, rodzaju choroby i ogólnego obrazu klinicznego lekarz prowadzący może zalecić leczenie miejscowe, ogólnoustrojowe lub skojarzone.
Miejscowe leczenie stopy sportowca przeprowadza się za pomocą leków zewnętrznych, np. lakierów, pudrów, żeli, sprayów, toników, maści i kremów.
Terapia ogólnoustrojowa obejmuje przyjmowanie leków do użytku wewnętrznego, które są przepisywane w celu przedłużenia krążenia patogenu zakażenia grzybiczego we krwi, w późniejszych stadiach choroby, gdy miejscowe przyjmowanie leków nie dało pożądanego efektu. Terapia ogólnoustrojowa jako niezależna metoda eliminacji grzybów jest rzadko przepisywana, ponieważ najczęściej łączy się ją ze stosowaniem zewnętrznych leków grzybobójczych, co nazywa się leczeniem skojarzonym.
Eksperci odkryli, że grupy leków, takie jak alliloaminy i azole, najlepiej zwalczają grzybicę. Leki zawierające substancje czynne z grupy alliloamin lub azoli hamują działanie grzyba, spowalniają jego wzrost, zatrzymują rozmnażanie i wykorzystują grzybnię - produkty jego żywotnego działania.
Najczęstszymi składnikami miejscowych leków przeciwgrzybiczych są naftifina, terbinafina, butenafina, itrakonazol, klotrimazol, ekonazol i mikonazol. Dermatolodzy często zalecają osobom cierpiącym na infekcję stopy sportowca przyjmowanie leków w celu zwalczania źródła infekcji z zewnątrz. Czas trwania leczenia wynosi od 7 do 10 dni.
Leki do podawania doustnego lekarze przepisują bardzo ostrożnie i tylko w skrajnych przypadkach, gdy grzyb wyrządził już poważne szkody zdrowotne lub nadal aktywnie się namnaża pomimo regularnego stosowania miejscowych leków przeciwgrzybiczych. Wiele skutków ubocznych i różnych przeciwwskazań może skomplikować leczenie choroby grzybiczej i stworzyć dodatkowe obciążenie dla organizmu, który jest już wyczerpany walką z chorobotwórczą aktywnością grzyba.
Dermatolodzy najczęściej przepisują leki zawierające substancje czynne terbinafinę i itrakonazol do stosowania wewnętrznego oraz ustalają indywidualny schemat dawkowania. Dorosłym przepisuje się terapię trwającą kilka tygodni lub, jeśli choroba jest już zaawansowana, kilka miesięcy. W przypadku tabletek i kapsułek itrakonazolu przyjmuje się 2 tabletki w dawce 100 mg dziennie przez co najmniej tydzień, a substancję terbinafinę przyjmuje się codziennie w dawce 250 mg przez 7 do 20 dni.
Systematyczne przestrzeganie głównych zasad profilaktyki, regularne mycie przedmiotów osobistych, noszenie wysokiej jakości wygodnego obuwia oraz regularne stosowanie sprayu przeciwgrzybiczego do odzieży i artykułów higieny osobistej, a także dezynfekcja łazienki, toalety i wykładzin podłogowych pomogą uchronić się przed zakażeniem chorobotwórczymi mikroorganizmami grzybowymi, a także przed długotrwałym okresem leczenia, które może później mieć negatywny wpływ na ogólny stan zdrowia.